مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل

 

 

مقدمه :

اینجانب از حدود اواخر دهه 50 هر سال به مدت چندماه به منطقه آبا و اجدادی خویش در سراب و روستاهای اطراف آن سفر کردم و به همراه قوم و خویشان که در زمینه خرید و فروش دام فعال بوده و به روستاهای اطراف می رفتند همسفر شده و در بین دامداران اطلاعات زیادی خصوصا از پیران دامدار در مورد پیدایش و چگونگی سگ سراب کسب می کردم لذا اطلاعاتی که در این سایت به شما عزیزان عرضه می دارم از درصد بالایی از واقعیت برخوردار می باشد .

 

تاریخچه :

این سگ ها دارای قدمت خیلی زیادی در ایران هستند و به نام ماستیف ایرانی یا آناتولی شپهرد نیز شناخته میشود و به گفته خیلی ها سرمنشا نژادهای کانگال و قفقازی این سگ می باشد و به نظر شخصی من منطقه آذربایجان ایران – شوروی – ترکیه در زمان های گذشته و بین جنگهای منطقه ای و تصرفات مقطعی در هر دهه و مرزبندی امروزی آذربایجان بین سه کشور فوق تقسیم گردیده و به مرور زمان و وضعیت آب هوایی و نوع تکثیر با هم اندک تفاوتی دارند و تمام این نژادها منطقی تر این است که بگوئیم سگ آذربایجانی و تراکم بیشتر آن در کشور ایران شهرستان سراب می باشد .

 

مشخصات سگ سرابی :

سگ سرابی با ظاهری جدی ، بزرگ جثه ، قدرتمند ، عضلانی ، همراه با سری بزرگ و یالی در زیر گردن و پوزه و آرواره های قدرتمند و دارای دندان های بزرگ و خیلی محکم می باشد . و برای اینکه برای جنگ از این سگ ها استفاده می شود معمولا گوش های آنها را می برند هر چه ارتفاع و وزن این حیوان بیشتر باشد ارزندتر است .

دو نوع پوشش خارجی دارد . پوشش اصلی آن از نوع پرمو بوده که به دلیل تداخل نسلها و تغییرات ژنتیک نوع دوم پوشش کم مو و زبر می باشد بوجود آمده :

*سگ سرابی با گام های بزرگ و رها و شل مانند گربه سانان یا مثل یورتمه اسب راه می رود .

*بسیار سگ های مقاومی هستند و به گرما ، گرسنگی ، سرما و کمبود ورزش مقاومند و بسرعت خود را بشرایط وفق می دهند .

* این سگ ها بر خلاف جثه و هیکل بزرگ دارای چالاکی و استقامت زیادی هستند و حتی با وزن بالا قادر به تعقیب گرگ ، رسیدن ، گلاویز شدن و از پای درآوردن آن هستند و از هیچ خطر و دشمنی نمی هراسند و تا پای مرگ مبارزه می کنند .

*آنها دارای پوست ضخیم نسبت به نژادهای دیگر بوده از اینرو دندان حیوان مهاجم به راحتی به آن فرو نمی رود بخاطر این خصوصیات متاسفانه در گذشته و هم اکنون از این سگ ها برای جنگ و نبرد بین همنوعانشان استفاده زیادی شده و می شود .

*این سگ ها قادرند تمام نژادهای سگ های ایرانی و خارجی را به راحتی شکست دهند .

*در زمان های گذشته از این سگ به خاطر مبارزه خوبش با خرس ها – گرازها و حیوانات وحشی و نترس بودن برای نگهبانی از گله ها و خانه های خود استفاده می کردند .

*در نسل های قدیم معمولا پای عقب دارای یک ناخن اضافه در ساقه پا می باشد .

 

چگونگی پیدایش سگ کم مو در نژاد سراب:

در دهه 1360 ، در یکی از روستاهای مشرف به کوه های قوشچی میانه ، کدخدای دهی صاحب یکی از بهترین سگ های منطقه سراب بود. این سگ بصورت ناخواسته با یک سگ ماده کم مو متعلق به عشایر قوچ نشین که در فصل بهار در اطراف روستا چادر زده بودند جفت گیری می کند کدخدا برای اینکه توله ها حفظ شوند سگ ماده را تا هنگام وضع حمل نگهداری می کند .

در اینجا لازم به ذکر است که در ژنتیک سگ ، کم مویی به پرمویی غالب است.

بنابراین بیشتر توله های بدنیا آمده کم مو می شوند و از این طریق و به مرور زمان طی جفت گیری های متعدد تعداد سگ کم مو به سرعت افزایش می یابد بطوریکه در حال حاضر از 100% حدود 95% سگ کم مو و 5% پر مو یافت می شود .

در ضمن چون ماده فوق نسبت به نژاد سرابی ریزنقش و از نظر سر و دست و پا ضعیف تر بوده ، به مرور از کیفیت سگ های سرابی کاسته می شود ولی کم و بیش در تیره های پر موی سرابی که کمتر با انواع کم مو جفت گیری کرده اند می توان مقداری از کیفیت سگ قدیم سراب را یافت .

 

رفتار سگ سراب :

با ظاهری وحشتناک دارای خلق و خوی آرام بوده و بی جهت پارس نمی کند ، رفتار این سگ با کودکان مهربان ، ملایم و با حوصله است . حتی اگر مورد آزار قرار گیرد بدرفتاری نکرده و تا پای مرگ از آنها دفاع و حمایت می کند و علاقمند به خوشحال نمودن صاحب خود می باشد .

 

روند رشد و هوش :

اکثر سگ ها تا حدود 1 سالگی به رشد کامل خود می رسند اما سگ سراب این مسیر را در عرض 2 سال می پیماید بنابراین به این نکته باید توجه کرد که رشد و بلوغ عقلی آن نیز دیرتر از سایر نژادها می باشد بنابراین آموزش را در این نژاد بایستی کمی دیرتر از سایر نژادها شروع کرد و در صورت آموزش دادن مناسب فرامین را هرگز فراموش نخواهد کرد و نیز نباید فعالیت های سنگین مانند جنگ با حیوانات و جفت گیری را تا 2 سالگی انجام داد.

 

وزن و قد :

وزن این سگ در جنس نر حدود 70 کیلوگرم به بالا می باشد و قد آنها از حدود 80 سانتی متر تا 96 سانتی متر می باشد از ان رو جزو بزرگترین و سنگین ترین سگ های جهان طبقه بندی می شوند ( البته به جز ایران و کشورهای حومه آذربایجان این نژاد در دنیا شناخته شده نیست و ما با مقایسه هم نژادهای ثبت شده آن ادعای زیر را داریم ) که جزو 5 سگ بزرگ و مطرح دنیا (سرابی=قفقازی ، آلابای ، ماستیفها ، سنت برنارد ) می باشند البته نژادهایی مثل گریت دین و ... نیز جزو سگ های بزرگ هستند ولی خاصیت نگهبانی را ندارند.

 

شرایط نگهداری :

این سگ ها به عنوان سگ گارد برای نگهداری در آپارتمان نیز مناسبند.

اصولا در خانه آرام ، مهربان و مطیع بوده و از همدمی با صاحب خود لذت می برند و هیچ موقع بیهوده پارس نمی کنند.

 

میانگین عمر :

میانگین عمر در شرایط خوب 13 تا 16 سال و در شرایط سخت مانند جنگ و بیداری در شب، کنار گله و پیمودن مسافت زیاد در روز، حدود 7 تا 10 سال می باشد.

 

رنگ بندی :

معمولا به رنگ زرد همراه با پوزه و گوش های سیاه بیشتر مشاهده می شود ولی می توان رنگ ها موجود را به چند قسمت تقسیم کرد ( سیاه - سرخ - طوسی - کرم روشن و تیره )

 

جدول وراثت سگ سراب :

مولدین                           نتیجه

سیاه کرم (کرم 10% زرد 40% سرخ 10% سیاه 40% )

سیاه زرد (سیاه 40% سرخ 40% زرد 20% )

سیاه سرخ ( سیاه 80% سرخ 20% )

سیاه طوسی (سیاه 60% طوسی 30% سرخ 10% )

سیاه سیاه ( سیاه 99% )

سرخ کرم ( کرم 50% زرد 50% )

سرخ زرد ( زرد 80% 20% )

سرخ طوسی (زرد 50% طوسی 50% )

سرخ سرخ (سرخ 50% زرد 50% )

طوسی کرم (کرم 40% طوسی 40% زرد 20% )

طوسی زرد (زرد 40% کرم 20% طوسی 40%)

طوسی طوسی (طوسی پررنگ 50%طوسی کم رنگ 50% )

زرد کرم ( زرد 50% کرم 50% )

زرد زرد ( زرد 90% زرد 10% )

کرم کرم ( 99%)

این جدول 100% نیست طی تحقیقات و مشاهدات بدست آمده و احتمال جابجایی درصدها می باشد و امکان به وجود آمدن دیگر رنگ ها بعلت اطلاع نداشتن از نسل های پیشین وجود دارد .

 

مقایسه سگ سرابی با سایر نژادها :

تفاوت سگ های نژاد قفقازی با سرابی :

  • طول بیشتر سگ سرابی نسبت به قفقازی
  • پهنای زیاد سینه قفقازی نسبت به سگ سرابی
  • بطور معمول قد سگ های سرابی بلندتر از قفقازی هاست
  • سر سگ سرابی نسبت به قفقازی فرم زیباتری دارد و پوشش زیاد مو قفقازی در سر باعث می شود احساس کنید سگ قفقازی سر بزرگتری دارد .
  • سرعت و استقامت سگ سرابی بیشتر از انواع قفقازی است .

 

تفاوت سگ های نژاد کانگال با سرابی :

  • پوزه سگ سرابی حالت مکعب شکل دارد ولی در نژاد کانگال هر چه به سمت نوک پوزه نزدیک می شود ، باریکتر است .
  • تنوع رنگی کانگال محدود و معمولا کرم رنگ است ولی سگ سراب در 5 رنگ که سرخ و طوسی جزو  رنگ های نادر سگ در دنیا می باشد دیده می شود .
  • سگ کانگال از نظر دست و پا نسبت به سگ سراب ضعیف تر است .

مقایسه کنید در جاهای زیر سگ سراب کارآمدتر است یا سگ های نگهبان بورس بازار مثل ( ژرمن دوبرمن روت وایلر)

  • مکانی که از محدوده شهر دور بوده و هیچ دیوار یا حصاری ندارد؟
  • مکانی که بارش برف زیادی دارد و دما زیر صفر می رود ؟
  • مکانی که احتمال دزدیدن سگ توسط دزدان سگ وجود دارد ؟
  • مکانی که صاحب آن از نظر فیزیکی ضعیف و احتمال اینکه سارقان مجهز به وسایل عقب نشاندن سگ باشد (مثل بیل و شمشیر )
  • مکانی که قابل دسترسی حیوانات وحشی مثل گرگ در شرایط گرسنگی زیاد به حیوانات فوق باشد ؟
  • مکانی که مثال در فصول سال همسر یا فرزندان شما جهت کوه پیمایی رفته و امکان برخورد با حیوانات وحشی یا آدم آزاری باشد ؟

 

نظر شخص بنده بر این است :

شایان ذکر است با اینکه کشور شوروی در حدود سال 1911 میلادی سگ قفقازی را ثبت جهانی کرد و ترکیه زحمات زیادی بابت خالص سازی و ثبت سگ های خود نموده که البته هنوز ثبت نشده ولی به عنوان سگ ملی ترکیه شناخته شده است با تمام این تفاسیر سگ سراب کشور ما با اینکه در 3 دهه اخیر بسیار در نوع کیفیت و تکثیر آن به صورت نادرست دست برده شده است ولی باز هم کم و بیش نژادهایی قدیمی و خالصی یافت می شود که از نظر رنگ ، پوشش ، فرم دست و سر ، طول بدن و ذات اخلاقی بسیار بسیار از نژادهای فوق کامل تر و زیباتر و چشمگیر تر می باشد مثال اگر سرابی با قد 90 سانتیمتر و با وزن 85 کیلوگرم و دارای موی بلند و رنگ سرخ که دارای دست و سر عالی باشد ، هیچ کدام از نژادهای کانگال – قفقازی – آلابای – ماستیفها – سنت برنارد و غیره قابل قیاس و رقابت نخواهند بود .

با مقایسه این عکس که در ذیل این مطلب آورده شده و قد و وزن سگ کاملا ذکر شده با نوع سرابی می توان نتیجه گیری کرد .

 

 

و در پایان به خوانندگان این سایت این مژده را میدهم که هستند اشخاصی که برای حفظ و نگهداری سگ سراب زحمات شایانی می کشند تا این سگ اصیل ایرانی جهت نگهبانی و گارد در منازل شخصی – ویلاها – باغات – دامداری ها و غیره استفاده شود و دیگر شاهد جنگ این سگ با هم نوعانشان نباشیم .

 

آیا بهتر نیست برای حفظ نسل سگ ایرانی جای خرید سگ های خارجی سگ سرابی نگهداریم ؟


سگ از بین تمامی موجودات در دنیا، اول صاحبش را دوست دارد بعد خودش را

 

با تشکر و احترام

هومن سرابیان

 

 

داستانهائی درباره سگ سراب

 


چوپان پشیمان

روزی در اوایل بهار سال 1372 ، چوپانی به همراه گله خود و سگی که جزو بهترین سگ های سراب در آن زمان بوده در مراتع مشغول چراندن گله بود که دو گرگ به گله حمله می کنند ، سگ با شهامت در برابر آنها ایستاده و بعد از فرار نیز به تعقیب آن دو می پردازد بطوریکه از دیدرس چوپان خارج می شود . چوپان بعد از مدت زمانی بدنبال سگ می رود و مشاهده می کند که موفق به کشتن یکی از گرگ ها و مجروح نمودن دیگری تا حد قطع نخاع او شده و خود نیز مجروح و بی رمق گوشه ای افتاده بطوریکه به گفته چوپان حدود 2 هفته طول می کشد تا سگ توان خود را باز یابد بعد از مدتی بدلیل حسادت به این سگ سم داده و کشته می شود و این نکته قابل تاسف است و تاسف بارتر این که قبل از آن چوپان همه توله های این سگ را به دلیل خودخواهی و نگهداشتن نسل این سگ فقط برای خود ، به رودخانه انداخته بوده است .

وا اَسَفا از کوته بینی بعضی انسانها ...

سالها بعد وقتی که پیرمرد چوپان این داستان را تعریف می کند چشمانی اشکبار داشت و فوق العاده نادم و پشیمان بود و ادعا می کرد چنان سگی در این دوره حدود 20 تا 30 میلیون تومان قیمت داشت .

 

گراز بخت برگشته

یک سال در هنگام سرما ، یک گراز از فرط گرسنگی وارد روستا می شود و بخاطر سروصدای اهالی ، رم کرده و ناخواسته وارد حیاط خانه یکی از سکنه می شود . مردم نیز درب خانه را برای جلوگیری از فرار او می بندند و از پشت بام شروع به پرتاب کدو حلوایی هایی که جمع آوری شده بود به سمت گراز می کنند ولی از پس حیوان برنمی آیند و تصمیم می گیرند یک سگ قوی را که سابقه درگیری و کشتن گراز را داشته به کارزار بیاورند و از سمت پشت بام سگ را به سراغ گراز می فرستند زمانی که گراز و سگ روبروی هم قرار می گیرند گراز به سمت سگ حمله کرده و به او شاخ می زند و به هوا پرتابش می کند گراز می خواهد دوباره حمله کند که سگ جاخالی می دهد و قسمت تناسلی گراز را گاز گرفته و نقش بر زمینش می کند و آن را از پا در می آورد و حدود 9 نفر از اهالی به سختی توانستند گراز را از حیاط بیرون کشیده و پشت تراکتور بیندازند تا از روستا خارج کنند .

 

حافظه سگ :

در حدود سال 1330 پسر نوجوانی از اهالی دهات اطراف سراب هر روز صبح با دوچرخه به مدرسه میرفت و در مسیر خود با یک سگ روبرو می شود که برای جلوگیری از حمله او تکه نانی برایش می اندازد در حالی که سگ مشغول خوردن نان بود پسرک از آن منطقه عبور می کند .

بعد از گذشت سال ها دانش آموز تبدیل به یکی از مردان اسم و رسم دار روزگار خود می شود که در مراسم و اعیاد مردم او را دعوت می نمودند در هنگام ورود به روستایی اهالی از او می خواهند منتظر بماند تا او را از نزدیک سگ خطرناکی رد کنند . در هنگام عبور سگ چند ثانیه ای پارس و حمله می کند ولی ناگهان آرام شده و روی زمین دراز کش شده و دم می جنباند و اعلام دوستی می کند صاحب سگ متعجب شده و مرد نیز متوجه این موضوع می شود این سگ ، همان سگ مسیر مدرسه بوده است .

 

عاطفه مادری:

از صاحب قبلی تیپلی شنیده ام که روزی در حال شستن ماشین بودم که تیپلی با بیقراری شلنگ آب را از من گرفت در ابتدا فکر کردم قصد بازی و شوخی دارد اما بعد از چند دقیقه بازی و آب ریختن روی سگ با دیدن سماجت سگ متوجه شدم او منظور دیگری دارد پس به دنبالش رفتم و دیدم که ظرف بزرگ غذا به روی توله های او افتاده و او برای کمک گرفتن از من برای نجات فرزندانش اینطور بی قرار بوده است .

 

صاحب لباس زیبا

در یکی از روستا های سراب ، سگی به نام زیبا در حین جمع آوری گندم و کوبیدن گندم ها با دستگاه کمباین با صاحبش همراه می شود بعد از اتمام کار ، صاحب زیبا که لباسش در اثر کار پاره شده بود لباس را پرتاب می کند و لباس بر سر شاخه درختی گیر می کند بعد از آن دیگر زیبا را نمی بیند و پس از 3 شبانه روز از طریق صاحبان مزارع اطراف و همسایه ها متوجه می شود زیبا 3 روز بدون آب و غذا بخاطر ترس از دست رفتن لباس صاحبش زیر درخت نگهبانی می داده و از شدت گرسنگی دنده های حیوان قابل شمارش شده است بالاخره سگ با برداشتن لباس توسط صاحبش از روی درخت ماموریت خود را پایان یافته می بیند .

 

سگ جنگی :

در یکی از جنگ های ما بین سگ های سراب ، یکی از آنها به شدت آسیب می بیند بطوریکه صاحبش قید دوا و درمان او را زده و رهایش می کند یکی از افراد دوستدار حیوانات ، ان سگ مجروح را پیدا کرده و به خانه برده و به درمانش می پردازد سگ پس از پی بردن به نیت این فرد حتی در موقع تزریق آمپول های پنی سیلین که همه می دانیم خیلی دردناک است به محض دیدن صاحبش همراه آمپول به زمین می خوابید تا تزریق انجام شود بالاخره سگ بهبود یافت و به نگهبانی برای صاحب جدیدش و خانواده اش پرداخت و با ورود حیوانات جدید به خانه علی رغم میل باطنی اش اجازه می داد تا سگ جدید نیز در ظرف غذای او شریک شود و در صورتیکه که تازه وارد کوچکتر می بود اجازه می داد تا اول او غذا بخورد و بعد خودش تغذیه می کرد .

 

مهاجرت :

یکی از روستائیان سراب به همراه خانواده تصمیم به مهاجرت به تهران می گیرند و همه دارایی و اموال خود را فروخته یا به تهران منتقل می کند و سگشان را نیز همراه می آورند و در خانه جای می دهند .

اما ، بعد از مدت کوتاهی همسایه ها به سرو صدای سگ خصوصا در هنگام شب اعتراض می کنند و صاحب سگ به ناچار مجبور به رها کردن حیوان در یکی از جنگل های مصنوعی اطراف تهران می شود . صبح روز بعد که اهالی برای رفتن به سر کار در خانه را باز می کنند سگ را نشسته در جلوی درب می بینند که منتظر است تا وارد خانه شود .

 

پوما سگ اصیل سرابی :

در تلاش برای یافتن سگ اصیل و خالص سراب که از اجداد آن نیز اطلاعاتی در دست باشد به سگی به نام پوما برخوردم و توانستم فیلمی از پدر بزرگ آن نیز بدست آورم که حدود 24 سال قبل (1367) در سراب می زیسته .

پوما به خاطر جنگ های موفق ، برای مسابقه به مرز افغانستان برده شد و توانست سگ قهرمان منطقه افغان را به سرعت ضربه فنی کند پوما در آنجا به قیمت زیادی فروخته شد و در یکی از روستاهای مرزی افغانستان نگهداری می شد . با تلاش زیاد موفق به ارتباط با صاحب پوما شدم ولی او قصد فروش سگ را نداشت بعد از گذشت مدتی ، او با من تماس گرفت و گفت عده ای از افراد تنگ نظر بعد از آنکه پوما در دو جنگ پی در پی با فاصله استراحت 15 دقیقه موفق به شکست دادن سگ ها می شود ، شبی از روی دیوار با پرتاب بیل به سمت حیوان بیچاره باعث شکستن دندان نیش حیوان می شوند ولی همچنان هیچ کس حاضر به مسابقه با این سگ نبوده  صاحب سگ نیز با استفاده از یک سگ ماده افغانی چند توله میکس (دورگه) از آن بدست آورد و پیشنهاد فروش سگ را به من داد . من بعد از حدود 17 ساعت رانندگی به منطقه زندگی پوما رسیدم و متوجه شدم که سگ به علت کم تحرکی و خوردن غذا چاق و از فرم خارج شده و سگی با قد 90 سانتیمتر در قفس کوچکی نگهداری می شود که حتی نمی تواند درون آن جابجا شود در توضیح علت این مساله به آدم گیر بودن سگ اشاره کردند و از من نیز خواستند تا از سگ فاصله بگیرم . ولی از آنجا که سگ ذات انسان ها را تشخیص می دهد ، شاید در واقع احساس کرد که من ناجی او هستم پس وقتی که دستم را به سمت قفس بردم دست مرا لیس زد و شروع به ناله زدن و زوزه کشیدن کرد وقتی که با ترس در قفس را باز کردم نه تنها به من حمله نکرد بلکه آرام در جای خود ماند من سگ را با خود به تهران آوردم در روزهای اول سگ نا آرام بود بطوریکه به چند نفر نیز حمله کرد و خساراتی را نیز به گردن من گذاشت ولی بعد از احساس آزادی و شرایط خوب دیگر بجز شرایط اضطراری و فرمان من به کسی حمله نمی کند .